Stevan Sremac - "Senćanin"
 |
Spomen ploča Stevana Sremca
Godine 1999. meseca decembra, u kući parohijskog doma – zadužbini Pavla Vujića, radio sam na prikupljanju podataka za knjigu „Svetog arhangela Miahila u Senti 1751-2001.“
Knjiga je pripremana u čast velike proslave 250-godišnjice postojanja senćanskog pravoslavnog hrama, za koju je blagoslov dalo Njegovo Preosveštenstvo Episkop bački dr. Irinej.
Jedna prostorija parohijskog doma bila je prepuna raznih knjiga i dokumenata koji su svedočili o istorijatu senćanskog pravoslavnog hrama, Srpske čitaonice, a bilo je i nešto dokumenata i notnih svezaka koje su ostale od pevačkog društva „Zora“.
U desnom ćošku, na patosu, ispod starih novina i nekoliko fotografija poznatih senćana, preko kojih je bila rasprostrta ogromna skica – idejno rešenje za buduću zgradu Srpske čitaonice – našao sam spomen-ploču od crvenkastog mermera, koja je posvećena Stevanu Sremcu. U vrhu spomen-ploče je ugravirana otvorena knjiga u kojoj piše „Ivkova slava“ a ispod su ukrštena pera.
Na spomen ploči piše:
STEVAN SREMAC
Profesor, Književnik i član Akademije nauka,
rođen 11. novembra. 1855. god.
u SENTI u kući br. 717.
prema ovome srpskome domu,
a preminu u Srbiji
i sahranjen u Beogradu avgusta 1906 g.
N. Lukacek
Beograd
Spomen-ploča je trabala da bude postavljena na rodnu kuću neumrlog književnika na četrdesetodnevni pomen njegove smrti.
Međutim, spomen-ploča je postavljena u svečanu salu-dvornicu zgrade Srpske čitaonice, koja se nalazila preko puta rodne kuće Stevana Sremca. Kada je 1987. godine Srpska čitaonica srušena zbog dotrajalosti, spomen-ploča je preneta u parohijski dom.
Odmah sam pozvao gospodina Đorđa Đurđeva, senćanskog paroha, koji je počeo da bogosluži u senćanskom hramu u novembru 1997. godine, pokazao mu spomen-ploču i rekao: „Ovoj spomen-ploči je mesto na rodnoj kući Stevana Sremca, a mi senćani treba sve da uradimo da ona tamo i dospe, pa makar i posle 96 godina.“
Nedugo potom otišao sam kod gradonačelnika Sente, gospodina Atile Juhasa, ispričao mu istorijat spomen-ploče i predložio da se ista postavi 28. septembra ove godine, na dan Svetog velikomučenika Nikite i Svetog Josifa Temišvarskog, pored postojeće, postavljene 1950. godine, kako je 1906. godine trebalo i biti.
Spomen-ploču je o svom trošku pripremio za postavljanje Laslo Aulik, kamenorezac iz Sente.
Ideja je prihvaćena, a ova knjiga „Stevan Sremac - `Senćanin`“, napisana je povodom postavljanja spomen-ploče na rodnu kuću književnika, akademika i Senćanina Stevana Sremca.
Petar Terzić
10. juna 2002. u Senti
Svečano otkrivanje spomen-ploče, upriličeno je 28. septembra 2002. godine uz prisustvo velikog broja eminentnih gostiju, građana Sente i prigodan kulturni program.
Otkrivanju spomen-ploče prethodila je svečana beseda akademika Matije Bećkovića.
Spomen-ploču je otkrio akademik Matija Bećković, a venac na spomen ploču je u ime Skupštine opštine Senta položio predsednik opštine, gospodin Atila Juhas.
Potom su usledili govori prof. dr Božidara Kovačeka, predsednika Matice srpske i gospodina Miodraga Petrovića, upravnika Srpskog narodnog pozorišta iz Novog Sada.
U svečanom programu, ispred rodne kuće Stevana Sremca učestvovali su horovi „Musica Pannonica“ iz Sente, pod upravom Ildiko Juniku i hor Saborne crkve „Sv. Georgije“ iz Novog Sada sa dirigentom mr Bogdanom Đakovićem.
Parastos u prepunoj crkvi Sv. arhangela Mihaila u Senti, održao je paroh senćanski, protonamesnik g. Mlađen Jović, da bi potom usledilo polaganje venca na spomenik neumrlog književnika.
