Jovan Đorđević
Biografija
 |
Jovan Đorđević je rođen u Senti 25. novembra (13. novembra po starom kalendaru) 1826. godine od oca Filipa i majke Ane, rođena Malešević.
Kršten je 29/17. novembra u crkvi Svetog arhangela Mihaila u Senti u kojoj je u to vreme bogoslužio Georgije – Đuka Popović (1807-1833), jedan od najobrazovnijih sveštenika u Potisju, pisac knjige “Put u raj” u kojoj piše o osnovnim moralnim principima.
Filip Đorđević, otac Jovana Đorđevića, bavio se trgovinom i pčelarstvom, pa kad se osnažio sagradio je veliku kuću usred Sente (kuća je bila sazidana u sadašnjoj Poštanskoj ulici, naspram Pošte) u kojoj je Jovan Đorđević i rođen.
Filip je bio pošten, pametan i trezven čovek. Član Opštinskog Senata i jedan od uvaženijih građana Sente.
Po svom dugogodišnjem iskustvu u pčelarstvu napisao je knjigu „Pčelar“ koju je 1860. godine u Novom Sadu izdao Jovan Đorđević.
Godine 1837. Jovan Đorđević kao jedanaestogodišnji dečak prvi put gleda pozorišnu predstavu koju je „mađarsko diletantsko društvo pod upravim učitelja Karačonji (Karácsonyi) igralo u našoj varoškoj dvorani“.
Đorđević je bio njegov ne samo ljubitelj nego i pomagač i glumac.
„Ja sam“ – pisao je Đorđević u Letopisu Matice srpske za 1910. godinu, strana 52. – „pisao pozivnice i imao slobodnu ulaznicu. Iduće, 1838. godine sam i sudelovao s njima u dve pretstave i zaveo sam i srpsko diletantsko društvo od mojih vršnjaka, koje je igralo kod nas i kod mog druga Andreje Nikolića. Komade sam pisao ja i bio sam i dramaturg i direktor i reditelj i dekorater i garderober i glumac.“
„Ovo dečje ’pozorište’ kao da je anticipacije njegove potonje uloge u istoriji srpskog pozorišta.“ (Božidar Kovaček – „Jovan Đorđević“)
Jovan Đorđević započinje školovanje u Senti a nastavlja u Novom Sadu, Segedinu, Temišvatu i Pešti (bio je stipendista Tekelijanuma).
Buna 1848. prekida Đorđevićeve studije te on odlazi u Sombor i prihvata se sudske prakse, koju veoma brzo napušta.
Trebalo je da bude senćanski beležnik ali odlazi za profesora gimnazije u Novi Sad. To je bilo 1852. godine.
Od 5-7. decembra 1857. izabran je za sekretara i urednika „Letopisa“ Matice srpske u Pešti, ali tu se nije dugo zadržao, već je sav svoj talenat posvetio podizanju Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu (godine 1861).
Na poziv namesništva, Knez Mihajlo Obrenović je već ubijen, odlazi u Beograd i postaje upravnik narodnog pozorišta. (godina 1868).
Kasnije je postao profesor na Velikoj školi u Beogradu gde je predavao opštu istoriju (godina 1889).
Godine 1893. je penzionisan. Kratko vreme je bio ministar prosvete.
Pisao je stihove, preveo je i posrbio za pozorište mnoge komade – naročito sa mađarskog, napisao je pozorišnu alegoriju „Markova sablja“, tekst himne „Bože pravde“, itd.
Priredio je „Latinsko-srpski rečnik“ i to delo je vrhunski domet njegovog celokupnog naučnog rada. Na njemu je radio od 1882. do 1886. godine.
Jovan Đorđević je umro 9/21. aprila 1900. godine u Beogradu. Sahranjen je u zajedničkoj grobnici sa rođacima, u koju je 1906. godine sahranjen i njegov nećak Stevan Sremac.
U znak poštovanja prema senćanskom sinu, Jovanu Đorđeviću, njegovi sugrađani, gvozdeni most na reci Tisi, sa tri luka (građen između 1906. i 1908. godine) nazivaju njegovim imenom (verovatno 1923. god.). Na žalost, most je morao biti srušen od strane vojske Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca 12. aprila 1941. godine, u zoru, pred dolazak okupatora.
Ulica kojom se od hotela „Royal“ stiže do keja na reci Tisi, 1923. godine dobija ime po Jovanu Đorđeviću. U vreme rušenja mosta promenjen je i naziv ulice. Ponovo, 1982. god., naziv ulice se menja i ona do današnjih dana nosi ime našeg poznatog senćanina – Jovana Đorđevića.
